VOC - Opvarenden

Veelgestelde vragen

1. Hoe bestel ik een reproductie van een rekening uit het scheepssoldijboek?

2. Ik kan de gezochte persoon niet vinden in uw database. Hoe kan dat?

3. Hoe kan ik meer te weten komen over een opvarende uit de 18e eeuw die nog niet in de database is opgenomen?

4. Staan er meer gegevens in het scheepssoldijboek, waarmee ik beter kan vaststellen de juiste persoon gevonden te hebben?

5. Hoe vind ik de namen van de ouders van de opvarende die ik in de database gevonden heb?

6. Wat is de geboortedatum of leeftijd van de opvarende?

7. Hoe bestel ik een kopie van de maandbrief die in de database wordt vermeld?

8. Ik heb in de database bekende ( familie)namen aangetroffen. Hoe kom ik te weten of dit voorouders van mij zijn?

9. Wat zijn de mogelijkheden tot verder genealogisch onderzoek naar de opvarende?

10. Ik heb in de archiefdienst van de plaats waar volgens de database de opvarende vandaan komt, geen gegevens over de opvarende kunnen vinden.

11. De plaats van herkomst is totaal onbekend voor mij. Wat moet ik daarmee?

12. Ik ben op zoek naar een passagier op een VOC schip.

13. Ik ben op zoek naar een personeelslid van de VOC in Nederland.

14. Wanneer is de database van de 18e eeuwse opvarenden geheel voltooid?

15. Wanneer komen de gegevens van VOC-opvarenden uit de 17e eeuw online?

16. Komen de opvarenden van de terugreizen ook in een database?

17.Testamenten van VOC-personeel in Azië.

18.Van welke scheepssoldijboeken zijn er microfiches en waar kan ik die raadplegen?

19.Wat is een DAS – nummer?

1. Hoe bestel ik een reproductie van een rekening uit het scheepssoldijboek?

Vult u daarvoor het reprobestelformulier in.

De naam van het archiefbestand is: VOC
Het gevraagde toegangsnummer is 1.04.02.
Het gevraagde inventarisnummer vindt u in de database.
In het veld “specificatie” vult u in: folio ……. (dit nummer is te vinden in de database).
In het veld “Opmerkingen” vult u de naam van de opvarende in.

U kunt kiezen tussen een afdruk van een scan standaardkwaliteit (vergelijkbaar met een fotokopie) en een scan hoge kwaliteit op CD-rom (geschikt voor publicatie).

2. Ik kan de gezochte persoon niet vinden in uw database. Hoe kan dat?

Er zijn verschillende verklaringen mogelijk:

2.1 De gezochte persoon was in dienst van kamer Amsterdam.
De gegevens van de opvarenden van kamer Amsterdam – de grootste van de vijf kamers - worden in de periode 2007 – 2010 ingevoerd. Voor een actueel overzicht zie Overzicht gegevensinvoer

2.2 U heeft niet optimaal gezocht in de database.
Het is het beste om bij het zoeken zo min mogelijk velden in te vullen. Bij voorkeur alleen de achternaam. Denkt u aan spellingvarianten. U kunt ‘wildcards’ gebruiken, zie bij Uitgebreid zoeken

2.3 U zoekt een opvarende uit de 17e eeuw.
In de database staan alleen gegevens van opvarenden uit de jaren 1700-1794. Van de scheepssoldijboeken uit de 17e eeuw is maar een klein deel bewaard gebleven. Gegevens hieruit worden vermoedelijk ingevoerd in 2010. Voor een actueel overzicht zie Overzicht gegevensinvoer

2.4 Het desbetreffende scheepssoldijboek is verloren gegaan.
5% van de scheepssoldijboeken uit de achttiende eeuw is niet bewaard gebleven. Een klein aantal VOC schepen is op de uitreis vergaan; de bemanning verdronk en ook het scheepssoldijboek ging daarbij verloren. Op het einde van de 18e eeuw huurde de VOC een aantal schepen, sommige ook met bemanning. Ook daarvan ontbreken een aantal scheepssoldijboeken.

2.5 Het personeelslid is in dienst genomen aan de Kaap of in Azië
Gegevens over deze personen staan niet in de database. Die kunnen wel staan in de serie Generale Land- en Zeemonsterrollen, VOC archief, inventarisnummers 5168-5239 en 11534-11820. Deze serie is niet via internet raadpleegbaar maar uitsluitend in de studiezaal van het Nationaal Archief. Een uitgebreide toelichting staat op het informatieblad Op zoek naar een dienaar van de VOC

3. Hoe kan ik meer te weten komen over een opvarende uit de 18e eeuw die nog niet in de database is opgenomen?

3.1 U kunt wachten tot de database geheel compleet is. Dat kan nog enkele jaren duren; voor een actueel overzicht zie Overzicht gegevensinvoer

3.2 U kunt onderzoek komen doen in onze studiezaal in de originele VOC-scheepssoldijboeken. Kijkt u voor adres en openingstijden bij bezoekinformatie op de website van het Nationaal Archief. Neemt u wel van te voren contact op met het Nationaal Archief via info@nationaalarchief.nl want er bestaat een kleine kans dat de originele scheepssoldijboeken van het door u gezochte jaar de deur uit zijn voor digitalisering.

3.3 U kunt het Nationaal Archief onderzoek laten doen; informatie over Onderzoek laten doen staat op de website van het Nationaal Archief.

4. Staan er meer gegevens in het scheepssoldijboek, waarmee ik beter kan vaststellen de juiste persoon gevonden te hebben?

Alle systematisch opgetekende informatie over de persoon staat in de database; dit geldt ook voor de gegevens van de maandbrief.
Soms werden er meer gegevens genoteerd. Als een opvarende overleed en er was een positieve nalatenschap, werden weleens de erfgenamen vermeld; dit gebeurde lang niet altijd.
Bij sterven aan boord werden soms testamenten opgemaakt en de nalatenschap beschreven, en genoteerd achterin het scheepssoldijboek. Ook dit gebeurde lang niet altijd.

5. Hoe vind ik de namen van de ouders van de opvarende die ik in de database gevonden heb?

In het scheepssoldijboek worden de namen van de ouders niet standaard vermeld. Zie verder vraag 4.

6. Wat is de geboortedatum of leeftijd van de opvarende?

In het scheepssoldijboek wordt de geboortedatum of leeftijd niet vermeld.

7. Hoe bestel ik een kopie van de maandbrief die in de database wordt vermeld?

De maandbrief ligt niet in het scheepssoldijboek, maar werd verstrekt aan de begunstigde(n). In het scheepssoldijboek wordt alleen genoteerd dat er een maandbrief is. Zie verder de uitleg over de maandbrief.

8. Ik heb in de database bekende ( familie)namen aangetroffen. Hoe kom ik te weten of dit voorouders van mij zijn?

Het Centraal Bureau voor Genealogie kan u informatie geven over het opzetten van een stamboom.

9. Wat zijn de mogelijkheden tot verder genealogisch onderzoek naar de opvarende?

U kunt zoeken in de archiefbestanden van de plaats van herkomst, bijvoorbeeld in de kerkelijke doop- en trouwregisters. Ook kunt u zoeken in het archief van een plaatselijke notaris;  een opvarende legde soms vóór zijn vertrek bij een notaris vast wie zijn belangen gedurende zijn afwezigheid moest behartigen. Denk niet dat het daarbij uitsluitend om de hogere functies ging.

Als de plaats van herkomst in Nederland ligt kunt u op het Archiefnet zien of deze plaats over een eigen archiefdienst beschikt. Vraag eventueel nadere informatie aan de archiefinstelling in de hoofdstad van de desbetreffende provincie. Gaat het om een kleinere plaats in de provincie Zuid-Holland, dan kan het Nationaal Archief soms nadere informatie geven.

Soms staat er in andere bestanden van het VOC-archief informatie over het personeel, maar dat is niet digitaal doorzoekbaar. Alleen de grote serie Overgekomen Brieven en Papieren (OBP), afkomstig uit de verschillende VOC-vestigingen overzee, is voor een deel op het internet te doorzoeken op de website van TANAP.
Zoekt u hierin op naam van de opvarende, het schip of de vestiging. Vindt u iets van uw gading, dan kunt u dit vervolgens in de studiezaal in Den Haag nader komen bekijken. Alleen een reproductie van de desbetreffende bladzijden bestellen is ook mogelijk.

10. Ik heb in de archiefdienst van de plaats waar volgens de database de opvarende vandaan komt, geen gegevens over de opvarende kunnen vinden.

De plaats van herkomst is niet in alle gevallen de geboorteplaats van de opvarende. Soms kan het ook zijn laatste woon- of verblijfplaats zijn.

11. De plaats van herkomst is totaal onbekend voor mij. Wat moet ik daarmee?

De kans is groot dat het dan om een plaats buiten Nederland gaat. Daar komt nog bij dat deze plaatsen destijds vaak genoteerd werden zoals de klanken gehoord werden (dus fonetisch).
U kunt ook zoeken op de website van Genealogy.net of in een atlas. Voor Nederland kunt u nog kijken in het Aardrijkskundig Woordenboek Van der Aa, 1839-1851, aanwezig in de studiezaal van het Nationaal Archief (ook op CD-ROM) of in een wetenschappelijke bibliotheek.

Komt u met deze gegevens niet verder, dan kunnen wij u helaas niet verder helpen.

12. Ik ben op zoek naar een passagier op een VOC schip.

Passagiers komen niet voor in de database. Een enkele keer wordt er een passagier genoemd in de scheepssoldijboeken, maar die is niet opgenomen in de database.

Er waren overigens heel weinig passagiers aan boord. Meestal ging het om de echtgenote of dienstpersoneel van de commandant of andere hoge rangen. U kunt het aantal passagiers per reis vinden in de database Dutch Asiatic Shipping DAS op de website van het Instituut voor Nederlandse Geschienenis

13. Ik ben op zoek naar een personeelslid van de VOC in Nederland.

In de database vindt u alleen de opvarenden op en over zee.

Van VOC-personeel in Nederland is niets of alleen langs een omweg in het VOC-archief iets terug te vinden. In Nederland had iedere kamer personeel in vaste dienst voor het kantoor, de werf en de pak- en slachthuizen. Ook waren er tijdelijke arbeidskrachten op de werf. In de journalen van de opperboekhouder komen salarisuitbetalingen voor (het zoeken gaat moeizaam!). Het betreft uitsluitend de hogere, leidinggevende functies in de periode 1700-1796. De namen van arbeiders in de pakhuizen, het slachthuis en de werf worden in deze journalen niet met name genoemd.
Kamer Amsterdam VOC 7143-7168
Kamer Zeeland ---
Kamer Rotterdam ---
Kamer Hoorn VOC 14554-14577
Kamer Enkhuizen VOC 14855-14873

14. Wanneer is de database van de 18e eeuwse opvarenden geheel voltooid?

Voor de planning van de gegevensinvoer zie Overzicht gegevensinvoer

15. Wanneer komen de gegevens van VOC-opvarenden uit de 17e eeuw online?

Voor de planning van de gegevensinvoer zie Overzicht gegevensinvoer

16. Komen de opvarenden van de terugreizen ook in een database?

De scheepssoldijboeken wan de thuisreizen zijn niet bewaard gebleven. Bij alle opvarenden die terugkwamen naar Nederland, wordt het jaar van repatriëring vermeld, de scheepsnaam en het DAS–nummer. Met dat nummer kunt u namen van andere opvarenden opvragen.

17.Testamenten van VOC-personeel in Azië.

In index 1.04.14 worden ongeveer 10.000 testamenten vermeld. Het betreft de periode 1698-1807, de testamenten zijn opgesteld door notarissen in VOC-vestigingen in Azië. Deze is niet raadpleegbaar op het internet.
Ook worden in de inventaris van de archieven van de VOC onder de nummers 6899 – 6939 en 6928 – 6929 testamenten vermeld.

18.Van welke scheepssoldijboeken zijn er microfiches en waar kan ik die raadplegen?

Van de scheepssoldijboeken van de Kamers Zeeland, Delft en Rotterdam zijn microfiches gemaakt. Deze zijn te raadplegen in het Nationaal Archief, de gemeentearchieven van Delft en Rotterdam, het Zeeuws Archief en het Westfries Archief.

19.Wat is een DAS–nummer?

DAS staat voor Dutch Asiatic Shipping in the 17th and 18 th centuries, geschreven door J.R. Bruijn, F.S. Gaastra en I. Schöffer met hulp van E.S. van Eyck van Heslinga, RGP 165–167, 1979-1987. In deze studie over de scheepvaart van de VOC worden onder meer alle uit– en thuisreizen in tabellen beschreven. Elke reis heeft een afzonderlijk nummer. De nummers tot 5000 zijn uitreizen, naar Azië toe. Vanaf 5000 zijn thuisreizen. DAS staat ook raadpleegbaar op de website van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (ING)